donderdag 5 mei 2011

Nadja Jungmann: "Wanneer keert het tij"


"Als je het bovenstaande op je in laat werken dan zien we dus een toename bij jong, oud en specifieke groepen. Een column over de groepen waar we geen toename zien van de schuldenproblematiek was waarschijnlijk aanmerkelijk korter geweest. En voor geen van de groepen geldt dat we een directe aanleiding hebben om te veronderstellen dat hun behoefte aan schuldhulpverlening in 2012 of 2013 zo veel lager zal zijn. Kortom, het tij is nog niet gekeerd.

En wat betekent dat voor gemeenten? Dat de opgave ‘meer met minder’ op het terrein van de schuldhulpverlening echt meer (want aanvragen) met minder (want bezuinigingen) is. De meeste gemeenten zijn op dit moment bezig om de bezuinigingsopgave op de schuldhulp in te vullen. En die is echt flink: de tijdelijke middelen schuldhulp van het rijk vallen weg, het rijk kort 20 miljoen op het gemeentefonds en daarbovenop ontkomt ook de schuldhulp vaak niet aan de brede gemeentelijke bezuinigingsopgave.

Met lede ogen zie ik een aantal gemeenten terugvallen op de oude (bezuinigings)strategieën: stellen van inkomensgrenzen, doelgroepenbeleid, eigen bijdragen et cetera zonder eerst de mogelijke alternatieven na te gaan. Wel wordt ik enthousiast van de nieuwe concepten die anderen (samen met mij) zoeken. Flexdienstverlening: een schuldenaar doet zelf wat hij zelf kan en de schuldhulpverlener doet alleen datgene wat iemand niet zelf kan. Een soort jobcarving. Motivatie als selectiecriterium: nagaan wie het eigen gedrag wil en kan veranderen en waar zinvol hen daarbij op weg helpen. Klantprofielen, een screeninings- en diagnose-instrument: stappen om doordacht en professioneel te segmenteren en zo te bepalen wie welke ondersteuning krijgt. De mogelijkheden van de schuldenaar zijn hier bepalend. Turbosaneren: door de aflossingscapaciteit te schatten en vorderingen te kopen, proberen om de doorlooptijd te verkorten. Kortere doorlooptijd betekent minder klantcontact en dus ook bezuinigen. En last but not least: schuldpreventie. Want voorkomen is beter dan genezen.

Maar eenvoudig is het niet. Net als de meeste velden heeft ook de schuldhulp nog wel wat vet op de botten. Is ook meer met minder hier echt mogelijk. Maar in een context van een jarenlange toename van het aantal aanvragen, de verwachting dat die nog wel even aanhoudt en de bezuinigingen, komt er ook een moment dat de nieuwe concepten die we nu uitwerken niet meer voldoende zijn. Als we echt denken dat het aantal aanvragen blijft toenemen, dan begint wellicht ook de tijd aan te breken om na te denken over de fundamentele opbouw van ons stelsel van schuldhulpverlening. Zonder de opgave van 2012 (meer met minder) los te laten, ga ik ook graag met het veld de uitdaging aan om eens voorzichtig na te denken over de manier waarop de schuldhulpverlening er in 2020 uitziet" (onderstreping hs).

Zojuist voltooide ik een evenmin erg optimistische column voor het Tijdschrift voor Schuldsanering met de titel "Dreigt er een aardverschuiving in incassoland?" waarin wordt ingegaan op de gevolgen van het wetsvoorstel buitengerechtelijke incassokosten, de concentratie van incasso-activiteiten van de overheid bij het CJIB, het verschijnsel "e-court" dat wordt geafficheerd als middel om snel en goedkoop een executoriale titel te genereren en de stijging van de griffierechten bij de gewone rechter. Deze zal in het volgende nummer van TvS verschijnen.