"Armoe de baas"

De Sociale Alliantie, een samenwerkingsverband van instellingen en organisaties, die zich bezig houden met de bestrijding van armoede, heeft een boek uitgegeven over het verschijnsel voedselhulp met de titel “Armoe de baas”. Ongeveer 15.000 huishoudens maken thans gebruik van voedselbanken. De voedselbanken komen momenteel veel in het nieuws door de docu-soap “Effe geen cent te makken” waarbij het gezin Froger een maand leeft op bijstandsniveau. Effect van deze serie is volgens het AD onder meer een toeloop op de voedselbanken. Binnenkort zal een benefiet uitzending plaats vinden om de voedselbanken te steunen.

In het boek komen vragen aan de orde als:
- Wat zegt voedselhulp in Nederland over de gangbare hulp die mensen krijgen van officiële instanties?
- Zijn voedselbanken een nieuwe vorm van solidariteit van de samenleving voor mensen met financiële problemen?
- Wat leren de voedselbanken de samenleving over productie, distributie en consumptie van voedsel?

Het boek bestaat uit drie delen:
1. Stemmen van langszij: interviews met 20 deelnemers aan voedselbanken.
2. Lessen voor sociaal beleid van locale en landelijke overheid.
3. Twijfels: overwegingen over het perspectief van het verschijnsel voedselbanken.

Erg mooi vind ik de volgende slogan:
De gemeente werkt vanuit de vraag waar je recht op hebt.
De voedselbank kijkt naar wat iemand nodig heeft.

De politieke terughoudende reactie op het verschijnsel voedselbanken heb ik altijd ietwat verkrampt gevonden (en dat vind ik nog steeds). Wouter Bos heeft destijds als lijsttrekker ten onrechte als doelstelling verwoord, dat alle voedselbanken zouden moeten verdwijnen. Staatssecretaris Aboutaleb laat zich daar genuanceerder over uit, maar zit ook enigszins vast aan de partijdiscipline uit het verleden en benadrukt dan te zeer dat veel nood zou zijn veroorzaakt door onvoldoende beroep op inkomensondersteunende maatregelen. Wie drie jaar moet leven van het vrij te laten bedrag zoals dat wordt bepaald in het kader van de WSNP (en als het goed is ook in het kader van het minnelijk traject) heeft het niet breed en vindt enige verlichting bij hulp van een voedselbank.

Natuurlijk bestaat in het rijke westen materiële armoede in een andere gradatie dan in hongerend en dorstend Afirka. Dat hongerenden en dorstigen in Afrika ook geholpen moeten worden, neemt niet weg dat er in Nederland aan de onderkant van de samenleving ook nood is, die om leniging vraagt.

Voedselbanken zijn in Nederland in mijn visie niet meer weg te denken. Vanuit de positieve insteek mensen die dat nodig hebben, te helpen wordt tevens verspilling voorkomen. De politiek mag zich dan afvragen of zij heeft gefaald. Soms wel doordat drempels te hoog liggen voor personen met financiële problemen. Soms niet: er zullen echter altijd mensen blijven voor wie de samenleving in zijn actuele verschijningsvorm te complex is of wie psychische gesteldheid maakt dat hun probleemoplossend vermogen zeer gering is, waarbij een bezoek aan de voedselbank wel en het aanvragen en ondergaan van hulpverlening niet haalbaar is.

Het is goed dat wordt gestimuleerd, dat klanten van de voedselbank worden geattendeerd op inkomensondersteunende maatregelen en schuldhulpverlening. Soms worden mensen in de WSNP de gehele periode van drie jaar door de Voedselbank geholpen.

Het is een oer-christelijke opgave oog te hebben voor de noden van “de armen”. "Liefde -caritas- zal altijd nodig zijn, ook in de meest rechtvaardige samenleving. Er is geen rechtvaardige staatsvorm die de dienst van de liefde overbodig zou kunnen maken" (paus Benedictus XVI in de encycliek Deus Caritas est). De beoefening van naastenliefde kan niet exclusief worden gedelegeerd aan de staat maar evenmin aan de voedselbank; die opgave geldt voor ons allemaal.

In Trouw verscheen een pijlsnelle recensie van het boek met de titel “Voedselbank, horzel van de samenleving”. Zodra ik gelegenheid heb gehad om na aflevering het boek te lezen, zal ik op dit weblog daarop nader ingaan.