"Mensen met schulden in de knel"

Op 11 maart 20008 hebben de MO-groep (de brancheorganisatie voor Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening) en de Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden (LOSR) een rapport overhandigd aan staatssecretaris Aboutaleb van Sociale Zaken. Het rapport 'Mensen met schulden in de knel' bevat 34 aanbevelingen van de LOSR om burgers met hoge schulden betere bescherming te bieden tegen schuldeisers. Het rapport is tot standgekomen aan de hand van de ervaringen van sociale raadslieden die jaarlijks zo’n 500.000 cliëntencontacten hebben.

De LOSR vindt dat iedere burger recht heeft op een minimaal inkomen en een minimale inboedel. Deze voorwaarden zijn nodig om niet nog verder in de problemen te raken. Schuldeisers willen deze grens nog wel eens passeren om hun geld te krijgen. Burgers moeten hiertegen volgens de LOSR beschermd worden. Het rapport van de LOSR is gebaseerd op waarnemingen van sociaal raadsliedenbureaus. Deze bureaus bieden advies en ondersteuning aan mensen die hoge schulden hebben.

Van de 150.000 Nederlanders met problematische schulden wordt slechts zo’n 20 procent geholpen in schuldhulpverleningstrajecten. De overige 80 procent voelt „voortdurend de hete adem van schuldeisers in de nek.”. Volgens de organisaties valt 80 procent van de mensen met problematische schulden (120.000 burgers) „buiten de boot” en raakt in de problemen wanneer schuldeisers proberen de schulden in te vorderen.

Door de vaak strikte invorderingsmaatregelen dalen de inkomens van de schuldenaren dikwijls tot onder het bestaansminimum en nemen de schulden eerder af dan toe, aldus de organisaties. „Huisuitzetting, afsluiting van water en energie of opschorting van de dekking van de zorgverzekering” zijn dan vaak onvermijdelijk. De MO-groep en de LOSR noemen dit „onwenselijk en moreel onacceptabel.”

Onderdeel van de aanbeveling is onder meer dat incassobureaus lagere incassokosten in rekening moeten brengen en dat moeten deurwaarders grenzen in acht nemen bij de beslaglegging op hun bezittingen. Schuldeisers gaan nu soms „in grove mate” over de grens bij invordering, stellen de organisaties die verder ook knelpunten constateren bij de schuldinning door overheidsorganisaties als de Belastingdienst en gemeentelijke sociale diensten, die in sommige gevallen meer op een uitkering inhouden dan wettelijk is toegestaan. Gemeentes die worden genoemd zijn Apeldoorn, Eindhoven, Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Almere, Nijmegen en Haarlem.

De organisatie doet een dringend beroep op de ministers en kamercommissies van Justitie, Financiën en Sociale Zaken om te handelen naar de bevindingen in haar rapport. Eerder deze week besloot minister Hirsch Ballin (Justitie) dat er geen wettelijk maximum komt voor buitengerechtelijke incassokosten. De bewindsman had het afgelopen jaar onderzocht of deze kosten vaak onredelijk hoog zijn en concludeerde dat wetgeving niet nodig is. Volgens Hirsch Ballin brengen incassobedrijven incidenteel onredelijke kosten in rekening. Maar in voorkomende gevallen kan de consument naar de rechter stappen. Probleem daarbij is dat veel debiteuren zich bij verstek laten veroordelen, omdat zij de hoofdsom erkennen, en er dus niet aan toe komen een beroep op de rechter te doen.

Het LOSR-rapport is een nadere studie waard en zal, naar ik heb begrepen, ook op internet verschijnen. Deze bijdrage is tot stand gekomen door compilatie van een aantal artikelen die hierover in de pers zijn verschenen.